Ολιβιέ Ασαγιάς: “Οι σημερινοί νέοι βρίσκονται στο στόχαστρο της εξουσίας”. Συνέντευξη στον Γιάννη Ζουμπουλάκη – Το Βήμα

Εκδηλώσεις
Ολιβιέ Ασαγιάς: Οι σημερινοί νέοι βρίσκονται στο στόχαστρο της εξουσίας
Με την τελευταία ταινία του, «Μετά τον Μάη», ο γάλλος σκηνοθέτης Ολιβιέ Ασαγιάς επιστρέφει στα ταραγμένα χρόνια των αρχών της δεκαετίας του 1970 για να υμνήσει την ιδέα της επανάστασης και την αναγκαιότητα της τέχνης.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  03/03/2013 05:45 Συνέντευξη στον Γιάννη Ζουμπουλάκη, (το link για τη συνέντευξη βρίσκεται εδώ).
Ολιβιέ Ασαγιάς: Οι σημερινοί νέοι βρίσκονται στο στόχαστρο της εξουσίας
Η σκηνή της σύγκρουσης της αστυνομίας με τους νεαρούς φοιτητές συγκαταλέγεται στις πιο δυνατές της ταινίας «Μετά τον Μάη»
    
«Η δεκαετία του 1970 ήταν παθιασμένη με την ιδέα της επανάστασης» πιστεύει ο Ολιβιέ Ασαγιάς. «Εκείνη την εποχή οτιδήποτε δεν αντιπροσώπευε αυτή την ιδέα θεωρούνταν γελοίο». Ο γάλλος σκηνοθέτης, γνωστός στην Ελλάδα από αρκετές ταινίες αλλά κυρίως από τον «Κάρλος», τη βιογραφία του τρομοκράτη Κάρλος Το Τσακάλι, φέρνει ως παράδειγμα τη λέξη «ρεφορμιστής». «Για τους επαναστάτες των 70s δεν υπήρχε πιο προσβλητική λέξη από το “ρεφορμιστής”, ενώ σήμερα ο ρεφορμισμός μπορεί να σταθεί ακόμη και ως επαναστατικός όρος».
Βρισκόμαστε στην αίθουσα «Mozart» του ξενοδοχείου Intercontinental στην πλατεία Οπερά του Παρισιού. Με την τελευταία (και καλύτερη όλων) ταινία του, το «Μετά τον Μάη», ο Ασαγιάς συμμετέχει στην προσπάθεια προώθησης του γαλλικού κινηματογράφου που εδώ και χρόνια διοργανώνει κάθε Ιανουάριο η Unifrance προσκαλώντας δημοσιογράφους από όλον τον κόσμο προκειμένου να συναντήσουν τους καλλιτέχνες.
Το «Μετά τον Μάη», που είχε ήδη κερδίσει το βραβείο σεναρίου στο περυσινό Φεστιβάλ Βενετίας, είναι μία από τις δεκάδες ταινίες που προβλήθηκαν στο Παρίσι και ο 58χρονος δημιουργός της έδειχνε χαρούμενος. Ενας ασκητικά αδύνατος άντρας, με καρό πουκάμισο, τζιν παντελόνι και πράσινο αμπέχονο. Κατά κάποιον τρόπο η εικόνα του παραπέμπει σε μια άλλη εποχή. Οχι όμως και η σκέψη του.
Ενηλικίωση σε θυελλώδεις καιρούς
Η ιστορία της ταινίας «Μετά τον Μάη» αρχίζει την 9η Φεβρουαρίου του 1971 με μια έξοχα γυρισμένη σκηνή σύγκρουσης ανάμεσα σε αριστερούς διαδηλωτές (κυρίως φοιτητές) και την αστυνομία. Αργά αλλά σταθερά η ιστορία επικεντρώνεται στην περίπτωση ενός από τους νεαρούς, του Ζυλ, ο οποίος θα περάσει από πολλά στάδια ώσπου να βρει τον εαυτό του αλλά και την καλλιτεχνική φύση του. Ο Ζυλ, τον οποίο υποδύεται ο ερασιτέχνης ηθοποιός Κλεμάν Μεταγέρ, είναι μια σαφής παραπομπή στον ίδιο τον Ολιβιέ Ασαγιάς, ο οποίος στην ουσία αφηγείται μια τρυφερή ιστορία ενηλικίωσης ενταγμένη στο θυελλώδες κλίμα μιας καθοριστικής εποχής.
Ταυτόχρονα συνδυάζει το προσωπικό με το πολιτικό, με αναγωγές στη δική του γενιά, που μεγάλωσε μέσα στον πολιτικό ριζοσπαστισμό, και στη σημερινή, που αναζητεί τον δικό της δρόμο μέσα σε μια εξίσου θυελλώδη εποχή. «Μπορώ να σκεφθώ ένα εκατομμύριο λόγους για τη δημιουργία αυτής της ταινίας, αλλά ο βασικότερος νομίζω ότι ήταν η επιθυμία μου να ανανεώσω την επαφή μου με τη νιότη» λέει ο σκηνοθέτης.
«Με το “Μετά τον Μάη” ήθελα να νιώσω τους σημερινούς τινέιτζερ, να νιώσω τον αυθορμητισμό τους, να συγκρίνω τις προσωπικές εμπειρίες μου ως εφήβου με τις δικές τους, κάτι που συνέβαινε σε καθημερινή βάση στο σετ της ταινίας. Η νεότητα βρίσκεται στο στόχαστρο σήμερα. Πάντα βρισκόταν, αλλά σήμερα οι διέξοδοί της είναι πολύ πιο περιορισμένες σε σχέση με τη δική μου εποχή».
Οποτε ο Ολιβιέ Ασαγιάς μιλάει για πολιτική και κινήματα, μαρξισμό και ολοκληρωτισμό, επαναστάσεις και ριζοσπάστες – και το κάνει συχνά -, σου δίνει την εντύπωση ότι έχει βαθιά γνώση των όσων λέει. Και έχει. Ως έφηβος, όπως ακριβώς και ο ήρωας της ταινίας του, υπήρξε μέλος της επαναστατημένης γενιάς στη μετά τον Μάη του ’68 περίοδο. Σήμερα εξακολουθεί να ανήκει στην Αριστερά, τα ερωτήματά του όμως είναι πολύ περισσότερα.
«Με ενδιαφέρουν οι νέες απαντήσεις για τον τροτσκισμό, όπως επίσης με ενδιαφέρει η σχέση του μαρξισμού με τον ολοκληρωτισμό» λέει κουνώντας αριστερά-δεξιά τα χέρια του: ένας αεικίνητος άνθρωπος που μπορεί να μιλάει επί ώρες. «Ανέκαθεν όριζα τον εαυτό μου ως αριστερό, αλλά κυρίως ως εχθρό του ολοκληρωτισμού. Σήμερα όμως αυτό που φαίνεται αριστερό με την έννοια του μαρξισμού δείχνει να μην έχει και τόσο μεγάλο πρόβλημα με τον ολοκληρωτισμό. Ειδικά στη Γαλλία…».
Ο Μάης του ’68 και η τέχνη Το σχέδιο της ταινίας «Μετά τον Μάη» υπήρχε στο πίσω μέρος του μυαλού του Ολιβιέ Ασαγιάς εδώ και περίπου μία δεκαετία, ενώ είχε ήδη αποτυπωθεί στο βιβλίο του «Α Post May Adolescence: Letter to Alice Debord», αφιερωμένο στην ποιήτρια Αλίς Ντεμπόρ, χήρα του ηγέτη της Καταστασιακής Διεθνούς Γκι Ντεμπόρ. Η επαφή του Ασαγιάς σε εφηβική ηλικία με τα γραπτά και τη στάση ζωής του Ντεμπόρ υπήρξε καθοριστική.
«Από εκεί αναγνώρισα το νήμα που συνδέει την εξέγερση του γαλλικού Μάη με τα ριζοσπαστικά καλλιτεχνικά και νεανικά κινήματα που ακολούθησαν τις επόμενες δεκαετίες» είπε στο Παρίσι. Αλλά τo πολύ πιο κρίσιμο ερώτημα που προκύπτει αφορά την παρακαταθήκη που άφησε ο Μάης του ’68 και τα κινήματα που σάρωσαν όχι μόνο τη Γαλλία αλλά ολόκληρη την Ευρώπη, προτάσσοντας την ανατροπή και την εξέγερση.
Οταν ο Ασαγιάς σκεφτόταν την ταινία γράφοντας το σενάριό της προσπαθούσε να βρει τρόπους να ανακατασκευάσει το κλίμα εκείνων των καιρών και την ίδια ώρα να τονίσει τη σημασία που είχε ο πολιτισμός. Στην ταινία ακούμε τους φοιτητές να διαβάζουν ποιήματα, τους βλέπουμε να ασχολούνται με τη ζωγραφική και τη λογοτεχνία. Ωστόσο, όλα αυτά τα αυτοβιογραφικά στοιχεία λειτουργούν ως βοηθήματα (ο σκηνοθέτης τα αποκαλεί «φλασιές») προκειμένου να ξαναφτιαχτεί η περίοδος, να ξαναφτιαχτεί η Ιστορία.
«Τα ανέκδοτα και τα αποσπάσματα ποιημάτων μού έδωσαν την ευκαιρία να τονίσω πόση σημασία είχε τότε η επαφή με την τέχνη. Ενας δίσκος του Σιντ Μπάρετ εκείνη την εποχή δεν ήταν απλώς ένα ακόμη δίσκος. Ηταν κάτι πολύ περισσότερο για όποιον τον είχε. Αυτό δεν συμβαίνει σήμερα. Ούτε με εμένα, που εξακολουθώ να αγοράζω πολλούς δίσκους».

πότε & πού: Η ταινία «Μετά τον Μάη» θα προβάλλεται στις αίθουσες από την Πέμπτη 7 Μαρτίου.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *